Një draft paraprak i një marrëveshjeje gjithëpërfshirëse mes Shtetet e Bashkuara të Amerikës dhe Irani ka hedhur dritë mbi negociatat që synojnë t’i japin fund tensioneve mes dy vendeve dhe të hapin rrugën për normalizimin e marrëdhënieve pas dekadash përplasjeje.
Dokumenti, i siguruar nga CNN, përmban 14 pika kryesore dhe, megjithëse nuk përfaqëson versionin përfundimtar të marrëveshjes, ai ofron një panoramë të qartë të kushteve që po diskutohen nga palët. Sipas burimeve amerikane, synimi është që brenda 60 ditëve të arrihet një marrëveshje finale, me mundësi zgjatjeje të afatit nëse palët bien dakord.
Në qendër të draftit qëndron shpallja e një armëpushimi të menjëhershëm dhe të përhershëm, ku SHBA-ja dhe Irani angazhohen të ndalin çdo veprim armiqësor dhe të respektojnë sovranitetin e njëri-tjetrit.
Një nga pikat më të rëndësishme parashikon që Uashingtoni të heqë gradualisht sanksionet ekonomike ndaj Iranit, përfshirë kufizimet amerikane, ndërkombëtare dhe ato të lidhura me programin bërthamor. Gjithashtu, SHBA-ja do të lejojë eksportin e naftës iraniane dhe do të zhbllokojë asetet financiare të ngrira prej vitesh.
Në këmbim, Teherani do të angazhohet zyrtarisht se nuk do të zhvillojë kurrë armë bërthamore. Çështja e rezervave të uraniumit të pasuruar dhe kufizimeve teknike të programit bërthamor do të trajtohet në marrëveshjen përfundimtare.
Drafti përfshin edhe një plan të madh ekonomik për Iranin, me financime që mund të arrijnë të paktën 300 miliardë dollarë nga SHBA-ja dhe partnerët rajonalë, me synim rimëkëmbjen ekonomike dhe integrimin e vendit në tregjet ndërkombëtare.
Një tjetër element i rëndësishëm është normalizimi i lundrimit në Gjirin Persik dhe Detin e Omanit. Irani do të garantojë sigurinë e anijeve tregtare, do të heqë pengesat ekzistuese dhe do të neutralizojë çdo rrezik për transportin detar në rajon.
Dokumenti parashikon gjithashtu krijimin e një mekanizmi të posaçëm monitorimi për zbatimin e marrëveshjes dhe mbikëqyrjen e detyrimeve të marra nga të dyja palët. Në fund, marrëveshja përfundimtare synohet të miratohet përmes një rezolute detyruese të Këshilli i Sigurimit i Kombeve të Bashkuara, duke i dhënë asaj fuqi ligjore ndërkombëtare.
Megjithatë, zyrtarët theksojnë se dokumenti mbetet ende në fazën e negociatave dhe disa nga pikat e tij mund të ndryshojnë përpara arritjes së një marrëveshjeje përfundimtare.
