Një dokument i rrallë historik i vitit 1919 hedh dritë mbi përpjekjet diplomatike të elitës shqiptare për mbrojtjen e shtetit shqiptar në një nga momentet më kritike të ekzistencës së tij, gjatë Konferencës së Paqes në Paris pas Luftës së Parë Botërore.
Në një telegram të dërguar nga Lozana më 19 prill 1919, Mit’hat Frashëri i drejtohet Fuat Dibrës me një mesazh të shkurtër në frëngjisht:
“viens télégraphiez surtout vigilance demandez Amérique aide politique”
Që në përkthim do të thotë: “Ejani. Telegrafoni. Mbi të gjitha vigjilencë. Kërkoni ndihmë politike amerikane.”
Ky telegram pasqyron shqetësimin e madh të delegacionit shqiptar në një periudhë kur në Paris po diskutohej rindarja e hartës së Europës pas luftës dhe kur ekzistonte rreziku i copëtimit të Shqipërisë nga fuqitë rajonale.
Në atë kohë, mbështetja e Shteteve të Bashkuara dhe e presidentit amerikan Woodrow Wilson shihej si një nga garancitë kryesore për ruajtjen e integritetit territorial të Shqipërisë, pasi Wilson ishte kundër traktateve të fshehta dhe ndarjes së vendeve të vogla.
Dokumenti konsiderohet sot si një dëshmi e rëndësishme e orientimit të hershëm pro-amerikan të diplomacisë shqiptare dhe e përpjekjeve të vazhdueshme për të siguruar mbështetje ndërkombëtare në një moment ekzistencial për shtetin shqiptar.
Në vitin 1919, Shqipëria ndodhej ende në një situatë të brishtë politike dhe territoriale, ku çdo ndërhyrje diplomatike dhe çdo mbështetje e huaj kishte rol vendimtar për fatin e saj.
