Përshkallëzimi i konfliktit në Lindjen e Mesme po rrit shqetësimet për sigurinë e një prej rrugëve më të rëndësishme detare në botë, Ngushticën Bab el-Mandeb, e cila lidh Gjirin e Adenit me Detin e Kuq dhe më tej me Kanalin e Suezit.
Rebelët Houthi në Jemen, të mbështetur nga Irani, po përfshihen gjithnjë e më shumë në zhvillimet ushtarake, ndërsa Teherani ka lënë të hapur mundësinë e ndërprerjes së transportit detar në këtë zonë strategjike. Një skenar i tillë mund të realizohet përmes veprimeve të aleatëve të tij në terren.
Ekspertët paralajmërojnë se një bllokadë në këtë ngushticë do të kishte pasoja të drejtpërdrejta për Evropën, ndryshe nga Ngushtica e Hormuzit, e cila ndikon më shumë tregjet aziatike. Bab el-Mandebi është një arterie jetike për furnizimet me energji dhe për mallrat që vijnë nga Azia drejt tregjeve evropiane.
Ndërkohë, tensionet ushtarake vijojnë të rriten. Irani ka ndërmarrë sulme me raketa ndaj Izraelit, ndërsa Houthit kanë kryer sulme me dronë nga Jemeni. Sipas ushtrisë izraelite, dy dronë u rrëzuan në orët e para të 30 marsit.
Përfshirja e Houthive në konflikt ka shtuar frikën për ndërprerje të mëtejshme në Detin e Kuq, duke ndikuar edhe në rritjen e çmimeve të naftës në tregjet ndërkombëtare.
Sipas burimeve iraniane, përfshirë agjencinë Tasnim, pasiguria në ngushticat strategjike mbetet një opsion për t’iu kundërvënë presionit të Shteteve të Bashkuara. Nga ana tjetër, presidenti amerikan Donald Trump ka paralajmëruar masa të ashpra ndaj Teheranit, përfshirë goditje ndaj infrastrukturës energjetike.
Një nyje kyçe për tregtinë globale
Rreth 15% e tregtisë detare botërore kalon përmes Ngushticës Bab el-Mandeb, duke përfshirë transportin e naftës dhe gazit nga vendet e Gjirit drejt Evropës. Çdo ndërprerje në këtë korridor do të trondiste zinxhirët globalë të furnizimit.
Që pas sulmeve të Hamasit ndaj Izraelit në tetor 2023 dhe luftës në Gaza, Houthit kanë sulmuar anije në Detin e Kuq, duke bërë që shumë kompani të devijojnë rrugët tregtare përreth Kepit të Shpresës së Mirë. Një bllokadë e plotë do ta përkeqësonte ndjeshëm situatën.
Përtej ndikimit ekonomik, pasojat mund të jenë edhe humanitare. Rrugët më të gjata detare do të rrisnin kostot dhe do të kufizonin furnizimet me mallra bazë, duke rrezikuar veçanërisht vendet më të varfra, si ato në Bririn e Afrikës.
Analistët mbeten të ndarë mbi mundësinë e një bllokade të plotë. Edhe pse teknikisht e mundur, një veprim i tillë do të kërkonte burime të mëdha ushtarake dhe do të përballej me reagim të fortë ndërkombëtar. Situata mbetet e tensionuar, ndërsa çdo zhvillim i ri në këtë zonë mund të ketë pasoja të menjëhershme për ekonominë globale dhe stabilitetin rajonal.
