Nga bignews.al
Vendimi i Shteteve të Bashkuara për të pezulluar vizat e emigracionit për Shqipërinë nuk është thjesht një masë administrative e emigracionit. Në një vend si Shqipëria, ku marrëdhënia me SHBA-në është konsideruar historikisht si garanci politike, diplomatike dhe morale, një veprim i tillë nuk mund të lexohet pa nëntekst politik. Pyetja që lind natyrshëm është: a përbën ky vendim një mesazh të fortë për elitën politike shqiptare, si për qeverinë ashtu edhe për opozitën?
Në pamje të parë, DASH e justifikon pezullimin me rishikimin e procedurave dhe zbatimin e kritereve të ashtuquajtura “public charge”. Por përvoja ka treguar se SHBA rrallëherë ndërmerr hapa kaq drastikë ndaj vendeve aleate pa pasur edhe një shqetësim më të gjerë institucional. Shqipëria është prej vitesh nën vëzhgim për problematika të thella si korrupsioni sistemik, kapja e institucioneve, mungesa e shtetit të së drejtës dhe polarizimi ekstrem politik.
Për qeverinë, ky vendim mund të shihet si një sinjal i qartë se retorika proamerikane dhe mbështetja formale për reformat nuk mjaftojnë. Partnerët strategjikë presin rezultate konkrete, veçanërisht në luftën kundër korrupsionit të nivelit të lartë dhe garantimin e institucioneve të pavarura. Kur një vend i vogël si Shqipëria shihet si burim potencial emigrimi problematik, kjo nënkupton mungesë besimi te funksionimi i brendshëm i shtetit.
Por mesazhi nuk është vetëm për mazhorancën. Opozita shqiptare, e fragmentuar, shpesh e përfshirë në kriza të brendshme dhe pa një alternativë bindëse qeverisëse, mban gjithashtu përgjegjësi. SHBA ka qenë tradicionisht kritike ndaj figurave politike të shpallura “non grata”, por pezullimi i vizave tregon se problemi nuk reduktohet më te individë të veçantë. Ai duket se prek të gjithë spektrin politik, i cili prej vitesh dështon të prodhojë stabilitet, besueshmëri dhe reformim real.
Në këtë kuptim, vendimi i DASH mund të interpretohet si një formë presioni indirekt: një paralajmërim se dështimet politike dhe institucionale kanë kosto konkrete për qytetarët. Kur humbet qytetari i thjeshtë, që sheh të mbyllet një derë shprese drejt SHBA-së, përgjegjësia nuk është e tij, por e një klase politike që nuk ka arritur të ndërtojë një shtet funksional.
Nëse ky mesazh do të lexohet drejt nga udhëheqësit shqiptarë, mbetet për t’u parë. Historia e tranzicionit tregon se elitat politike shpesh kanë preferuar ta relativizojnë kritikat ndërkombëtare ose t’i përdorin ato për betejë të brendshme politike. Por këtë herë, pasojat janë më të prekshme se kurrë.
Në fund, pezullimi i vizave nuk është vetëm çështje emigracioni. Është një pasqyrë e marrëdhënies së Shqipërisë me shtetin e së drejtës, me demokracinë funksionale dhe me besimin ndërkombëtar. Nëse politika shqiptare nuk e sheh këtë si një kambanë alarmi, atëherë mesazhi i SHBA-së rrezikon të mbetet i pakuptuar, ndërsa kostoja do të vazhdojë ta paguajë shoqëria.
