Greqia po përgatitet të marrë një rol vendimtar në procesin e zgjerimit të Bashkimit Evropian, duke vendosur Malin e Zi në qendër të prioriteteve të saj diplomatike. Qeveria greke po shqyrton një sërë iniciativash që synojnë përshpejtimin e anëtarësimit të Podgoricës në BE gjatë periudhës kur Athina do të mbajë Presidencën e Këshillit të Bashkimit Evropian, në gjysmën e dytë të vitit 2027.
Lajmi vjen në një moment kur Bashkimi Evropian po përpiqet të ringjallë procesin e zgjerimit në Ballkanin Perëndimor, një rajon që prej vitesh pret hapa konkretë drejt integrimit evropian. Për Greqinë, anëtarësimi i Malit të Zi shihet si një mundësi për të dhënë një sinjal të fortë politik se perspektiva evropiane e rajonit mbetet e gjallë.
Në këtë kuadër, ministri i Jashtëm grek, Jorgos Gerapetritis, zhvilloi një vizitë zyrtare në Podgoricë, ku u takua me ministrin e Jashtëm të Malit të Zi, Ervin Ibrahimoviç, si dhe me kryeministrin Milojko Spajiç. Gjatë takimeve, palët diskutuan për ecurinë e negociatave të anëtarësimit, reformat që duhen përmbyllur dhe mbështetjen që Greqia mund t’i japë vendit fqinj në rrugën drejt Bashkimit Evropian.
Sipas burimeve qeveritare greke, Athina ka si objektiv që gjatë presidencës së saj të ndihmojë të paktën një vend të Ballkanit Perëndimor të arrijë fazën përfundimtare të integrimit evropian. Në këtë kontekst, Mali i Zi konsiderohet kandidati më i avancuar dhe më i përgatitur për t’u bërë anëtar i ri i Unionit.
Qeveria greke synon gjithashtu të rikthejë në vëmendje rolin historik që luajti në vitin 2003, kur gjatë presidencës së saj në Bashkimin Evropian kontribuoi në përgatitjen e zgjerimit më të madh të bllokut pas përfundimit të Luftës së Ftohtë. Athina beson se mund të përsërisë një sukses të ngjashëm edhe në vitin 2027, duke lënë një tjetër gjurmë në historinë e integrimit evropian.
Eksperti i politikave evropiane, Jorgos Cogopulos, pjesë e Fondacionit Helenik për Politikën Evropiane dhe të Jashtme, vlerëson se Greqia e konsideron zgjerimin e BE-së jo vetëm si një objektiv strategjik për rajonin, por edhe si një mundësi për të forcuar ndikimin e saj diplomatik në Ballkan.
Zyrtarët grekë argumentojnë se Mali i Zi është shumë më pranë anëtarësimit sesa vendet e tjera aspirante të rajonit. Negociatat për pranimin e Podgoricës në Bashkimin Evropian kanë nisur që në vitin 2012 dhe vendi konsiderohet lider në përmbushjen e standardeve dhe reformave të kërkuara nga Brukseli.
Një faktor tjetër që favorizon Malin e Zi është madhësia e tij. Me rreth 600 mijë banorë, vendi shihet si një zgjerim me ndikim të kufizuar financiar dhe institucional për Bashkimin Evropian, gjë që e bën procesin më të pranueshëm për shumë shtete anëtare.
Autoritetet malazeze kanë vendosur si objektiv që vendi të bëhet anëtari i ardhshëm i Bashkimit Evropian deri në vitin 2028. Megjithatë, Athina po shqyrton mundësinë që ky afat të shkurtohet dhe anëtarësimi të realizohet që në fund të vitit 2027.
Ministrja e Çështjeve Evropiane e Malit të Zi, Maida Gorçeviç, ka deklaruar se vendi i saj nuk duhet të presë pafundësisht për të marrë shpërblimin e reformave të ndërmarra ndër vite dhe se qytetarët presin hapa konkretë nga Bashkimi Evropian.
Megjithatë, pavarësisht mbështetjes politike, procesi mbetet kompleks. Diplomatë evropianë pranojnë se, edhe pse në parim ekziston dakordësi që Ballkani Perëndimor duhet të bëhet pjesë e Bashkimit Evropian, disa vende anëtare vazhdojnë të shprehin rezerva kur vjen momenti i vendimeve konkrete, duke përmendur kritere teknike, reforma të papërfunduara dhe çështje metodologjike.
Pavarësisht pengesave, mbështetja e fortë e Greqisë pritet t’i japë një shtysë të re ambicieve evropiane të Malit të Zi, duke e afruar vendin më shumë se kurrë me realizimin e ëndrrës për t’u bërë anëtar i plotë i Bashkimit Evropian.
