Çmimi i naftës në Shqipëri pritet t’i afrohet sërish nivelit të 200 lekëve për litër, një prag i njohur për qytetarët që nga kriza energjetike e vitit 2022 pas luftës në Ukrainë. Këtë herë, shkaku lidhet me tensionet në Lindjen e Mesme dhe përplasjet mes boshtit SHBA-Izrael dhe Iranit, të cilat kanë shtyrë çmimin e naftës mbi 80 dollarë për fuçi.
Rreth 20% e naftës dhe gazit natyror botëror kalon përmes Ngushticës së Hormuzit, një pikë strategjike që, në rast përshkallëzimi, mund të çojë çmimet mbi 100 dollarë për fuçi. Për vende si Shqipëria, që janë importuese neto të naftës, çdo luhatje ndërkombëtare reflektohet menjëherë në tregun vendas.
Aktualisht, nafta në Tiranë po tregtohet mes 175 dhe 187 lekë për litër. Sipas Shoqatës së Hidrokarbureve, brenda javës çmimi mund të rritet me 10-15 lekë për litër. Kryetari i saj, Luigj Aliaj, vlerëson se rritja mund të jetë e përkohshme, 20-30 ditë, nëse situata stabilizohet.
Ekonomistja Teuta Nunaj-Kortoçi thekson se si importuese neto, Shqipëria e transferon automatikisht rritjen e kostos tek konsumatori. E njëjta linjë mbahet edhe nga Qendra ALTAX, e cila paralajmëron një rritje potenciale prej 10-15% të çmimeve të karburanteve në muajt e ardhshëm.
Pasojat nuk ndalen te pompat e karburantit. Rritja e naftës përkthehet në kosto më të larta transporti, prodhimi dhe shërbimesh, duke ushqyer inflacionin. Sipas ALTAX, çdo rritje me 5% e çmimit të naftës shton rreth 0.1 pikë përqindje në inflacion. Nëse nafta kapërcen 100 dollarë për fuçi, inflacioni në Shqipëri mund të arrijë deri në 4% brenda mesit të vitit 2026.
Në një ekonomi të varur nga importet dhe me strukturë prodhimi të brishtë, tronditjet e jashtme përkthehen shpejt në rritje çmimesh për familjet. Ekspertët sugjerojnë rezerva strategjike, politika fiskale të kujdesshme dhe investime në energji të rinovueshme, por në afat të shkurtër ekonomia shqiptare mbetet e ekspozuar ndaj luhatjeve globale.
