Krisje marrdhëniesh SHBA–Arabia Saudite? – Uashingtoni shqyrton reduktimin e pranisë ushtarake në Lindjen e Mesme

Marrëdhëniet mes Shteteve të Bashkuara të Amerikës dhe Arabisë Saudite raportohet se kanë hyrë në një fazë të re tensionesh, ndërsa Uashingtoni po shqyrton mundësinë e rishikimit dhe reduktimit të pranisë së tij ushtarake në territorin saudit.
Sipas një raporti të publikuar nga “Wall Street Journal”, administrata amerikane po diskuton ripozicionimin e një pjese të forcave të saj në rajonin e Lindjes së Mesme drejt vendeve që kanë mbështetur më aktivisht operacionet e fundit ushtarake amerikane, si Izraeli dhe Jordania. Megjithatë, deri më tani nuk është marrë asnjë vendim përfundimtar.
Raporti thekson se përplasjet mes dy aleatëve janë përshkallëzuar gjatë një operacioni amerikan të quajtur “Projekti Liria”, i cili kishte për qëllim garantimin e sigurisë së lundrimit në Ngushticën e Hormuzit. Arabia Saudite fillimisht refuzoi përdorimin e bazave ushtarake dhe hapësirës ajrore, duke kërkuar zgjidhje diplomatike për krizën me Iranin, gjë që solli edhe pezullimin e përkohshëm të operacionit nga Uashingtoni.
Sipas të njëjtit raport, SHBA i kishte paralajmëruar më herët Riadin se mund të vononte dërgesat e raketave interceptuese, të cilat konsiderohen thelbësore për mbrojtjen nga kërcënimet iraniane, nëse nuk ndryshohej qëndrimi. Edhe pse më pas Arabia Saudite lejoi përdorimin e infrastrukturës së saj ushtarake, zyrtarët amerikanë vlerësojnë se marrëdhëniet dypalëshe kanë pësuar dëme të konsiderueshme.
Në raport përmenden gjithashtu edhe biseda telefonike të tensionuara mes presidentit amerikan Donald Trump dhe princit të kurorës saudite, Mohammed bin Salman, të cilat cilësohen si ndër më të vështirat në marrëdhëniet e fundit mes dy vendeve.
Tensionet diplomatike janë reflektuar edhe në vizitat e fundit të Sekretarit amerikan të Shtetit, Marco Rubio, i cili ka qëndruar në disa shtete të Gjirit Persik, por jo në Arabinë Saudite. Ky fakt është interpretuar nga disa burime si sinjal i ftohjes së marrëdhënieve, ndonëse zyrtarët amerikanë kanë mohuar një përkeqësim të tillë, duke theksuar se janë zhvilluar takime në kuadër të Këshillit të Bashkëpunimit të Gjirit.
Sipas raportit, mosmarrëveshjet mes dy vendeve kanë nisur edhe përpara përshkallëzimit të fundit të situatës me Iranin. Vendet e Gjirit, përfshirë Arabinë Saudite, kanë paralajmëruar Uashingtonin për rrezikun e destabilizimit rajonal në rast të përpjekjeve për ndryshim regjimi në Teheran, si dhe për pasojat në tregjet globale të energjisë.
Megjithatë, gjatë zhvillimeve të fundit, Arabia Saudite dhe disa vende aleate të Gjirit kanë lejuar përdorimin e bazave të tyre nga SHBA dhe, sipas burimeve të cituara, kanë marrë pjesë në mënyrë jozyrtare në operacione mbrojtëse kundër sulmeve me raketa dhe dronë nga Irani.
Ndërkohë, Irani ka intensifikuar sulmet ndaj objekteve energjetike dhe infrastrukturës kritike në rajon, duke rritur shqetësimet për sigurinë dhe stabilitetin e Lindjes së Mesme. Riadi, sipas raportit, ka kërkuar rikthim te zgjidhjet diplomatike dhe rifillim të negociatave me Teheranin, ndërsa Uashingtoni nuk ka rinisur operacionin “Projekti Liria”, por vijon koordinimin e sigurisë së lundrimit në mënyrë të kufizuar dhe diskrete.