Rritja e fortë e çmimit të naftës gjatë muajit mars ka krijuar një kontrast të fortë mes barrës së qytetarëve dhe përfitimeve të buxhetit të shtetit. Ndërsa konsumatorët kanë paguar miliona euro më shumë për karburant, të ardhurat në arkën publike janë rritur ndjeshëm, veçanërisht nga Tatimi mbi Vlerën e Shtuar (TVSH) dhe akciza.
Sipas të dhënave zyrtare nga administrata doganore, importet e naftës arritën në rreth 53.6 mijë ton në mars, me një rritje të lehtë prej 2.8% krahasuar me të njëjtin muaj të një viti më parë. Megjithatë, ndikimi real në të ardhurat nuk erdhi nga sasia, por nga çmimi i lartë i karburantit në tregjet ndërkombëtare dhe në vend.
Çmimi mesatar i naftës në tregun vendas u rrit në rreth 200 lekë për litër, nga 175 lekë që ishte në shkurt, duke shënuar një rritje prej 14.5%. Si rezultat, të ardhurat nga TVSH e mbledhur në doganë arritën në 1.93 miliardë lekë, me një rritje prej 22%, ose rreth 359 milionë lekë më shumë.
Nëse përjashtohet efekti i rritjes së importeve, rezulton se vetëm nga shtrenjtimi i çmimit, buxheti ka përfituar rreth 320 milionë lekë shtesë, që përkthehen në afro 3.3 milionë euro. Kur llogaritet edhe TVSH-ja e përfshirë në çmimin final të shitjes, kjo shifër arrin deri në rreth 4.3 milionë euro për një muaj.
TVSH-ja, si një taksë mbi konsumin, përfshihet drejtpërdrejt në çmimin që paguan qytetari, duke e bërë këtë rritje një barrë të drejtpërdrejtë për përdoruesit e automjeteve.
Nga ana tjetër, edhe të ardhurat nga akciza kanë shënuar rritje. Që prej janarit, kjo taksë u indeksua me inflacionin, duke arritur në 39.4 lekë për litër. Edhe pse qeveria kishte parashikuar një ulje prej 20% të akcizës kur çmimi kalon 220 lekë/litër, kjo masë u aplikua vetëm për pak ditë dhe ndikimi i saj mbeti minimal.
Ndërkohë, rritja e çmimeve ka goditur drejtpërdrejt qytetarët. Konsumi i naftës në mars arriti në rreth 42.4 milionë litra, për të cilat u shpenzuan afro 8.5 miliardë lekë, ose rreth 87 milionë euro. Nëse çmimi do të kishte mbetur në nivelin e shkurtit, qytetarët do të kishin paguar rreth 11 milionë euro më pak.
Kjo situatë tregon qartë se, ndërsa buxheti i shtetit përfiton nga rritja e çmimeve përmes taksave, qytetarët përballen me një kosto gjithnjë e më të lartë jetese. Për momentin, ndërhyrja e vetme e qeverisë ka qenë premtimi për kompensim prej 50 lekësh për litër për transportin publik, pas reduktimit të ndjeshëm të shërbimit në disa qytete.
Debati mbetet i hapur: a duhet që këto të ardhura shtesë t’u kthehen qytetarëve përmes lehtësimeve fiskale apo subvencioneve më të gjera?
