Mes spekulimeve të shumta rreth shëndetit të tij, Ramzan Kadyrov, njeriu i fortë i lidhur me Kremlinin që sundon rajonin, ka munguar dukshëm në skenë, ndërsa përgatit djalin e tij adoleshent për të ardhmen.
Për më shumë se dy dekada, Ramzan Kadyrov ka qenë “dora e hekurt” e Kremlinit në Çeçeni. Në këmbim të shtypjes brutale të një lëvizjeje për pavarësi, ai është lejuar ta sundojë rajonin si një pronë personale, duke eliminuar rivalët, kundërshtarët dhe separatistët.
Por Kadyrov, 48 vjeç, duket se është sëmurur rëndë, çka paraqet një sfidë të re për presidentin Vladimir Putin në një pjesë të Rusisë jugore ku luftërat në vitet 1990 dhe 2000 morën dhjetëra mijëra jetë. Pyetja që ngrihet tani është: Kush do të ruajë kontrollin brutal që ai ka vendosur në atë pjesë të Kaukazit?
Plani i mundshëm i Kadyrov-it për pasardhësin mund të mbështetet tek djali i tij 17-vjeçar, i cili u martua së fundmi dhe mori urime nga Putin. Por për këtë do të duhej të anashkalohej ligji rus që kërkon që guvernatorët rajonalë të jenë të paktën 30 vjeç.
Ka edhe kandidatë të tjerë, përfshirë një person që udhëhoqi një fushatë të dhunshme kundër komunitetit LGBTQ+ dhe një tjetër që lufton për Rusinë në Ukrainë.
Në regjimin autokratik të Putin-it, Kadyrov është kthyer në një figurë unike, duke pasur më shumë liri dhe subvencione sesa çdo udhëheqës tjetër rajonal. Ai kontrollon një ushtri personale, ka vendosur rregulla të rrepta islame që bien ndesh me ligjet ruse dhe zhvillon një politikë të jashtme të pavarur, duke krijuar lidhje me monarkitë e Gjirit dhe duke mbajtur qëndrime që ndonjëherë nuk përputhen me Kremlinin.
Çeçenia ishte i vetmi rajon i përjashtuar nga mobilizimi ushtarak rus pas pushtimit të Ukrainës në vitin 2022, edhe pse disa çeçenë u dërguan në luftë si ndëshkim. Njësitë e Kadyrov-it u përfshinë në luftë, por u tallën si “ushtarë të TikTok-ut” për shkak të mungesës së përfshirjes reale në beteja.
Sëmundja e tij është bërë gjithnjë e më e dukshme që nga viti 2023. Në maj, zyra e tij publikoi një video ku ai shfaqej me kapuç të zi, duke ecur ngadalë, ndërsa në sfond dëgjohej një zë që fliste për vdekjen, por jo në zërin e tij.
“Vetëm Ai që na ka dhënë frymën mund të përcaktojë sa gjatë do të jetojmë”, thuhej në mesazh.
Dikur shumë aktiv në rrjetet sociale, Kadyrov tani është zhdukur shpesh nga sytë e publikut. Në qershor të këtij viti, ai u shfaq më pak se 10 herë në lajmet lokale, në krahasim me paraqitjet thuajse ditore një vit më parë.
“Është e pamundur të mos e vëresh se sa i sëmurë është”, tha Tumso Abdurakhmanov, kritik i mërguar i Kadyrovit që i shpëtoi një atentati në Suedi.
Në vitet e fundit, Kadyrov ka vendosur fëmijët e tij në poste të larta, nga policia deri në kulturë. Djali i tij i tretë, Adam Kadyrov, u emërua sekretar i Këshillit të Sigurisë të Çeçenisë dhe përfaqësues në ministrinë e Brendshme rajonale. Ai mori gjithashtu dy medalje, përfshirë një për “shërbim aktiv ushtarak”.
Edhe pse është shumë i ri për të marrë drejtimin e rajonit, vetë Kadyrov filloi të ushtronte pushtet në të 20-at, me mbështetjen e Putin-it. Fundjavën e kaluar, ai publikoi me krenari në Telegram urimet që djali i tij mori nga presidenti për martesën.
Liria e fjalës në Çeçeni është zhdukur prej vitesh, dhe çdo kritikë ndaj Kadyrov-it ose familjes së tij është e ndaluar. Por çeçenët në mërgim thonë se familjarët e tyre janë të tronditur që një adoleshent, sapo ka mbaruar gjimnazin, po drejton mbledhje sigurie me gjeneralë që mund të ishin gjyshërit e tij.
“Skenat janë absurde; njerëzit qeshin. Është krejtësisht surreale të shohësh burra të rritur me dekorata ushtarake që raportojnë dhe përulen para një fëmije”, tha Abdurakhmanov.
Nuk është e qartë nëse Adam Kadyrov do të trashëgojë realisht pushtetin e babait të tij dhe kur. Dy figura të tjera që përmenden si pasues të mundshëm janë:
Magomed Daudov, një aleat i gjatë i Kadyrov-it, i njohur ndërkombëtarisht për drejtimin e një “gjuetie” ndaj komunitetit LGBTQ+ në 2017.
Apti Alaudinov, 51 vjeç, ish-zyrtar i lartë i sigurisë, i cili lufton në Ukrainë dhe është shndërruar në një figurë të preferuar të mediave shtetërore.
Babai i Ramzanit, Akhmad Kadyrov, ishte udhëheqës fetar që fillimisht mbështeti rebelët çeçenë në vitet 1990, por në 2000-shin kaloi në anën e Rusisë dhe u vendos në krye të rajonit nga Putin. Pas vrasjes së tij në 2004-ën, Ramzani konsolidoi pushtetin, duke shtypur brutalisht opozitën dhe të drejtat e njeriut, ndërsa qeveria ruse e mbështeti me fonde të mëdha.
Në vitin 2024, Çeçenia mori rreth 700 milionë dollarë subvencione shtetërore, 15 herë më shumë se rajoni i Kurskut, i cili ka pësuar sulme dhe pushtim nga forcat ukrainase.
Ekspertët mendojnë se kjo politikë e “parave për stabilitet” do të vazhdojë edhe pas largimit të Kadyrov-it, për sa kohë qeveria federale do të ketë burimet për ta financuar.
Një banuese 27-vjeçare nga Groznia tha në kushte anonimati se mungesa e gjatë e Kadyrov-it ka sjellë ndryshime të vogla në përditshmërinë e qytetarëve.
“Nuk ka më ngjarje publike të përditshme. Dhe kërcënimet e vazhdueshme në televizion ndaj kritikëve janë zhdukur. Njerëzit flasin për sëmundjen e tij me zë të ulët, me ankth. Ndihen keq për të, por kanë frikë nga ajo që mund të vijë pas tij”, tha ajo./New York Times
