Agjencia Europiane e Mjedisit ka publikuar sot raportin e saj për cilësinë e ujërave për vitin 2024, ku në vlerësim përfshihen bregdeti, liqenet dhe lumenjtë. Ky raport që ofron informacion mbi cilësinë e ujërave të larjes në Evropë, shoqërohet edhe nga disa harta që shërbejnë për të ndihmuar njerëzit të marrin vendime të informuara se ku të lahen.
Ai është botuar në kontekstin e planit të veprimit për ndotje zero të Bashkimit Evropian dhe bazohet në analizën e të dhënave të raportuara nga 21,848 ujëra larjeje të përcaktuara zyrtarisht në 27 Shtetet Anëtare të BE-së, 119 në Shqipëri dhe 160 në Zvicër, për sezonet e larjes 2021-2024.
Shqipëria vijon të mbajë vendin e fundit për ujërat të notimit me cilësi të shkëlqyer, ku vetëm 16% e ujërave në vendin tonë janë të pastër. Edhe në raportin për vitin 2023, Shqipëria radhitej e fundit për cilësinë e ujërave të notimit.
Siç shihet edhe në tabelën e mëposhtme, nga 22,127 ujërat e larjes të raportuara në Evropë në vitin 2024, 85% ishin me cilësi të shkëlqyer. Në pesë vende, Qipro, e ndjekur nga Bullgaria, Greqia, Austria dhe Kroacia, 95% ose më shumë e ujërave të larjes ishin me cilësi të shkëlqyer.
Në Bullgari, e ndjekur nga Malta, Luksemburgu, Rumania dhe Sllovenia, të gjitha ujërat e larjes ishin të paktën me cilësi ‘ë mjaftueshme’ në vitin 2024. Nga ana tjetër, më pak se 70% e ujërave të larjes ishin me cilësi të shkëlqyer në pesë vende, dmth., në rend zbritës, Belgjika, Hungaria, Estonia, Polonia dhe Shqipëria.
Një nga kërkesat kryesore të DBW-së ishte të sigurohej që të gjitha ujërat e larjes të ishin të paktën të cilësisë ‘të mjaftueshme’ deri në vitin 2015. Në sezonin e larjes 2024, kjo kërkesë u përmbush nga 96% e të gjitha ujërave të larjes në BE.
Në Shqipëri siç u tha edhe më sipër janë monitoruar 119 pika të ujërave të larjes, nga të cilat vetëm 19 prej tyre vlerësohen “shkëlqyer”, 59 prej tyre “mirë”, 14 prej tyre “pranueshëm” dhe 27 prej tyre “dobët”.
Më tej në raport thuhet se vendet kanë faqe interneti kombëtare ose rajonale me informacion të detajuar mbi vendndodhjet e ujërave të larjes. Këto faqe interneti në përgjithësi përfshijnë një funksion kërkimi në hartë dhe u lejojnë përdoruesve të hyjnë në rezultatet e monitorimit në kohë reale dhe për sezonet e mëparshme. Nëse klikojmë mbi Shqipërinë vihet re se informacionet mungojnë.
Gjetjet kyçe të raportit:
1. Në vitin 2024, mbi 85% e ujërave të larjes në BE në pothuajse 22,000 vende u vlerësuan si të shkëlqyera, ndërsa 96% e tyre përmbushën të paktën cilësinë minimale të kërkuar nga BWD – e njëjta përqindje si në vitin e kaluar. Megjithatë, 1.5% e ujërave të larjes në BE ishin me cilësi të dobët, duke treguar se masat e menaxhimit nuk ishin gjithmonë të përshtatshme ose nuk po zbatoheshin fare.
2. Ende ekziston ndotje e konsiderueshme e ujërave sipërfaqësore dhe nëntokësore, e cila nuk përfshihet në vlerësimin sipas DBW-së. Kjo ndotje mund të përkeqësohet më tej nga ndryshimet klimatike. Përmirësimi i qëndrueshmërisë ndaj ujit për njerëzit dhe për mjedisin është me rëndësi të madhe.
3. Cilësia e ujërave bregdetare të larjes është përgjithësisht më e mirë se ajo e lumenjve dhe liqeneve. Në vitin 2024, rreth 89% e ujërave bregdetare të larjes në BE u klasifikuan si të shkëlqyera, krahasuar me 78% të ujërave të larjes në brendësi të vendit.
4. Zgjidhjet e gjelbra dhe blu, të kombinuara me infrastrukturat konvencionale të magazinimit të ujërave të shiut dhe ujërave të ndotura të patrajtuara, aty ku është e nevojshme, mund të përmirësojnë cilësinë e ujit të larjes në zonat urbane me popullsi të dendur.
Përmbledhje e raportit:
Qoftë një liqen në Finlandë, një ishull i Egjeut apo porti i Kopenhagenit, çdo vit miliona evropianë shijojnë një zhytje në ujë, me dijeninë se uji është…i sigurt për larësit në të gjithë Evropën . Falë legjislacionit të BE-së dhe zbatimit efektiv nga Shtetet Anëtare, cilësia e ujit të larjes është përmirësuar ndjeshëm gjatë katër dekadave të fundit. Sot 96% e vendeve të larjes në BE përmbushin standardet minimale të përcaktuara nga legjislacioni i BE-së.
Uji në të cilin notojmë mund të jetëi ndotur ngabakteret Escherichia coli – ose E. coli – dheenterokokët e zorrëve që mund të shkaktojnë sëmundje. Zakonisht, këto baktere rrjedhin ngaujëra të ndotura të patrajtuara ose plehu që përfundojnë në ujërat e larjes, p.sh. pas shirave të rrëmbyeshëm. Përmirësimi i cilësisë së ujërave të larjes është kryesisht për shkak të trajtimit të përmirësuar të ujërave të ndotura.
Edhe pse shumica e ujërave të larjes në Evropë janë në gjendje të shkëlqyer, ndotja e ujërave sipërfaqësore dhe nëntokësore mbetet e konsiderueshme dhemund të përkeqësohet nga ndryshimi i klimës. Përmirësimi i qëndrueshmërisë ndaj ujit për njerëzit dhepër mjedisin në vitet e ardhshme do të jetë thelbësore.
Shtetet Anëtare monitorojnë cilësinë e ujit të larjes gjatë sezonit të larjes. Këto të dhëna më pas raportohen, analizohen dhe komunikohen me qëllim vlerësimin e cilësisë së përgjithshme të ujit për një sezon të caktuar larjeje. Ky vlerësim është një tregues i mirë i cilësisë së ujit të larjes për sezonin e ardhshëm.
cilësia e ujërave të notimit në evropë në vitin 2024 agjencia europiane e mjedisit
