Presidenti i SHBA-së, Donald Trump, ka mbledhur ekipin e tij të sigurisë kombëtare në Dhomën e Situatave të Shtëpisë së Bardhë, menjëherë pas largimit të parakohshëm nga samiti i G7-ës në Kanada, për shkak të thellimit të krizës në Lindjen e Mesme. Pavarësisht premtimeve të fushatës për të shmangur konflikte të reja, Trump po shqyrton seriozisht mundësinë e një lufte bashkë me Izraelin kundër Iranit.
Në platformën e tij sociale “Truth”, Trump ka bërë tashmë thirrje për një “dorëzim pa kushte”të Republikës Islamike. Ai i ka ftuar të gjithë banorët të largohen nga Teherani, duke paralajmëruar se Shtetet e Bashkuara tani kanë “kontroll të plotë dhe total të qiellit mbi Iranin”falë superioritetit ushtarak teknologjik amerikan.
Udhëheqësi Suprem i Iranit, Ali Khamenei, u kërcënua gjithashtu drejtpërdrejt: “Ne e dimë saktësisht se ku fshihet i ashtuquajturi ‘Udhëheqës Suprem’. Ai është një objektiv i lehtë, por është i sigurt atje. Ne nuk do ta eliminojmë atë (nuk do ta vrasim!), të paktën jo për momentin. Por ne nuk duam që raketat të lëshohen kundër civilëve ose ushtarëve amerikanë. Durimi ynë po mbaron.”
Opsioni ushtarak në tryezë: Sulm ndaj infrastrukturës bërthamore
Në tryezën e diskutimeve është mundësia e nisjes së një sulmi amerikan ndaj infrastrukturës bërthamore të Iranit, në veçanti ndaj uzinës nëntokësore të pasurimit të uraniumit në Fordow. Kjo uzinë është varrosur thellë dhe mund të arrihet vetëm nga bomba më e madhe amerikane kundër bunkerëve: Massive Ordnance Penetrator, ose GBU-57. Kjo bombë peshon 13,700 kg dhe mund të ngrihet e hidhet në shënjestër vetëm nga një bombardues B-2. Izraeli nuk posedon as armën e nevojshme dhe as bombarduesin për ta ngritur dhe hedhur atë.
Deri të hënën, gjatë samitit të G7-ës, Trump kishte këmbëngulur për një marrëveshje me Iranin, duke e konsideruar pothuajse të mirëqenë. Tani, ai po tregon “muskujt e tij”, duke përfshirë forcimin e pranisë ushtarake amerikane në Lindjen e Mesme me më shumë avionë luftarakë dhe aeroplanmbajtësen Nimitz. Megjithatë, nëse kombinimi i bindjes dhe shtrëngimit dështon, ai do të duhet të vendosë nëse kjo është një luftë e Izraelit apo e Amerikës.
Zyrtarët iranianë kanë paralajmëruar tashmë se përfshirja e SHBA-së në një sulm ndaj objekteve të saj do të rrezikonte çdo shans të mbetur për të arritur marrëveshjen e çarmatimit bërthamor, të cilën Trump thotë se ende dëshiron ta ndjekë. Megjithatë, duke u kthyer nga samiti i G7 në bordin e Air Force One, Trump hodhi poshtë mundësinë e dërgimit të të Dërguarit Special Steve Witkoff ose Zëvendëspresidentit J.D. Vance për t’u takuar me negociatorët iranianë, duke thënë se ai dëshironte “një fund të vërtetë” të çështjes bërthamore iraniane, jo vetëm një armëpushim midis Iranit dhe Izraelit. Sipas New York Times, bashkëbiseduesi i mundshëm do të ishte Ministri i Jashtëm Abbas Araghchi, i cili luajti një rol kyç në marrëveshjen bërthamore të vitit 2015 me administratën Obama. Megjithatë, opsioni ushtarak tani duket se po fiton terren.
Reagimet ndërkombëtare dhe sfida politike në SHBA
Dy zyrtarë izraelitë i thanë Axios se Benjamin Netanyahu dhe establishmenti i tij mbrojtës vazhdojnë të besojnë se Trump mund të vendosë të shkojë në luftë në ditët në vijim për të bombarduar uzinën Fordow. Deri më tani, Shtetet e Bashkuara e kanë ndihmuar Izraelin të mbrohet nga raketat që vijnë, por kanë refuzuar të marrin pjesë në operacione sulmuese. Megjithatë, brenda pak ditësh, pozicioni ka ndryshuar nga: “Nuk është operacioni ynë”, në “Ne tani kontrollojmë qiellin mbi Iranin” shkruan ANSA.
Trump duhet të përballet me Kongresin, ku një grup dypartiak ligjvënësish ka prezantuar një rezolutë që ndalon “forcat e armatosura amerikane të angazhohen në armiqësi të paautorizuara kundër Republikës Islamike të Iranit”, duke theksuar se “Kushtetuta nuk lejon që dega ekzekutive të kryejë në mënyrë të njëanshme një akt lufte kundër një vendi që nuk ka sulmuar Shtetet e Bashkuara”. Bota e MAGA-s, kundër çdo ndërhyrjeje amerikane, është në revoltë, me ish-prezantuesin e Fox News, Tucker Carlson, në rreshtin e parë.
Në Pentagon, mendimet janë të ndara për arsye të tjera. Elbridge A. Colby, nënsekretar i mbrojtjes për politikën, ka argumentuar prej kohësh se të gjitha burimet ushtarake të dedikuara për luftërat në Lindjen e Mesme po devijohen nga Paqësori dhe frenimi i Kinës.
G7 ka bërë thirrje për një kthim në tryezën e negociatave, siç ka bërë edhe Presidenti francez Emmanuel Macron, me një paralajmërim kundër çdo përpjekjeje për ndryshim regjimi që do të çonte në “kaos”. Megjithatë, Kancelari gjerman Friedrich Merz ka pranuar se Izraeli “po bën punën e ndyrë për të gjithë ne” në Iran, dhe se “nëse Teherani nuk tërhiqet, shkatërrimi i plotë i programit bërthamor iranian është në agjendë, diçka që Izraeli nuk mund ta arrijë i vetëm.”
Situata mbetet jashtëzakonisht e tensionuar, me pasiguri të madhe mbi hapat e ardhshëm në këtë krizë të thelluar.
