Nga Federico Fubini, Corriere della Sera
Çfarë po ndodh me ekonominë amerikane? Presidenti njoftoi tarifa 25% kundër Bashkimit Evropian, i cili, tha ai, “u formua për të prishur Shtetet e Bashkuara”. Megjithatë, tani për tani, mbajtja e Trumponomics mbi nënkoshiencën e amerikanëve duket çuditërisht e dobët. Pesë javë pasi mbreti i pasurive të paluajtshme të Nju Jorkut u kthye në Shtëpinë e Bardhë, si investitorët ashtu edhe familjet po tregojnë shenja shqetësimi: pothuajse sikur të vuanin nga një sëmundje e paspecifikuar, e cila mund të zhduket papritur ose të evoluojë në diçka më serioze.
Në Amerikë, rritja dhe investimet vazhdojnë, pa dyshim. Por që kur Donald Trump mori detyrën, tregjet financiare dhe konsumatorët kanë dhënë përgjigje pothuajse ekskluzivisht negative. Dollari ra 2.5% kundrejt mesatares së gjashtë monedhave të tjera rezervë kryesore, një shenjë e një daljeje kapitali nga stoqet e SHBA. S&P500, indeksi i aksioneve që i vetëm vlen pothuajse gjysmën e prodhimit të brendshëm bruto të planetit, gjithashtu humbi 0.74%. Që nga kthimi i Trumpit, Wall Street ka lëvizur në drejtim të kundërt me indekset evropiane, të cilët të gjithë kanë ardhur në rritje. Që nga mbrëmja e së mërkurës, DAX gjerman ishte rritur 8.6% që nga 20 janari, FTSE MIB në Piazza Affari me 8.5% dhe indeksi evropian Eurostoxx 600 me 7%.
Kërcënimi i tarifave dhe efektet në bursa
Gjithçka mund të ndryshojë shpejt, natyrisht. Tarifat e shpallura për produktet evropiane kërcënojnë edhe listat e çmimeve të Frankfurtit apo Milanos, veçanërisht para se të sqarohet masa e tyre. Dhe sigurisht forca e dukshme e Evropës në krahasim me Nju Jorkun në këtë pamje të 2025-ës mund të jetë thjesht një rikthim, pas një sezoni të gjatë në të cilin tregjet e kontinentit të vjetër kishin mbetur prapa.
Megjithatë, shenjat negative në Shtetet e Bashkuara janë gjithashtu të dukshme kur shikojmë diku tjetër. Bitcoin nuk është befasi, pasi ka humbur treqind miliardë dollarë në vlerë që nga betimi, edhe pse Trump premton ta vendosë atë në rezerva sovrane. Megjithatë, ajo që është shqetësuese është yield-i i obligacioneve të qeverisë amerikane, i cili po bie pavarësisht se inflacioni nuk po bie dhe borxhi publik po rritet: sikur dikush të kishte filluar të dyshonte se Amerika do të ngadalësohet dhe Rezerva Federale do t’i duhet të ulë normat.
Gjendja shpirtërore e konsumatorëve amerikanë
Sepse problemi është gjithmonë në rrënjë, në sjelljen e bizneseve dhe familjeve. Në veçanti, disponimi i konsumatorëve amerikanë – të cilët përbëjnë katër të pestat e prodhimit të ekonomisë më të madhe në botë – duket se është bërë i zymtë. Papritur.
Në shkurt, indeksi i besimit të Bordit të Konferencës ra ndjeshëm si për situatën aktuale ashtu edhe për të ardhmen (këtu është në nivele të përputhshme me një recesion të afërt), ndërkohë që pritjet për inflacionin u rritën në 6%. Duhet të ketë më shumë se çmimi i vezëve që rritet në katër dollarë secila për shkak të gripit të shpendëve. Anketa e familjeve të Universitetit të Miçiganit gjithashtu ra ndjeshëm, veçanërisht në pritshmëritë afatgjata. Dhe nëse ju thonë se është shumë herët për të vlerësuar ndikimin e Trump, ata ndoshta po ju japin një lexim sipërfaqësor dhe të painformuar: Si Bordi i Konferencës ashtu edhe Universiteti i Miçiganit raportojnë se familjet përmendin tarifat e presidentit si shkakun kryesor të frikës së tyre për të ardhmen.
Edhe njerëzit e thjeshtë e kuptojnë se rritja e tarifave kufitare mund të përkthehet në çmime më të larta në supermarkete ose shitës makinash. Ata e dinë gjithashtu se fabrikat amerikane montojnë komponentë kinezë, tashmë të ngarkuar me një taksë 10%. Kështu, kaosi i kërcënimeve dhe njoftimeve të nisura dhe të tërhequra në seri nga presidenti ka filluar të ketë një efekt: po neurotizon vetë amerikanët, duke mbjellë një pasiguri që vetëm mund të qetësojë “shpirtrat e tyre shtazorë”.
