Një samit i liderëve të vendeve të “BRICS” nis në Brazil pa udhëheqësin kryesor të vendit anëtar më të fuqishëm. Për herë të parë në më shumë se një dekadë sundimi, udhëheqësi kinez Xi Jinping, i cili e ka bërë BRICS-in një element qendror të përpjekjeve të tij për të riformësuar ekuilibrin global të pushtetit, nuk do të marrë pjesë në takimin vjetor të liderëve.
Mungesa e Xi-së nga samiti dy-ditor në Rio de Janeiro vjen në një moment kritik për BRICS-in. Disa anëtarë janë kundër një afati të 9 korrikut për të negociuar tarifat amerikane që do të vendosen nga Presidenti i SHBA-së, Donald Trump, dhe të gjithë përballen me pasigurinë ekonomike globale të shkaktuar nga përmbysja e marrëdhënieve tregtare amerikane nga ana e tij, duke e vënë klubin nën më shumë presion për të treguar solidaritet.
Mungesa e Xi-së do të thotë që udhëheqësi kinez po humbet një mundësi kyçe për ta shfaqur Kinën si një udhëheqëse alternative të qëndrueshme ndaj SHBA-së. Ky është një imazh që Pekini prej kohësh ka kërkuar ta projektojë dhe një imazh që kohët e fundit është përmirësuar nga kalimi i Trump në një politikë “Amerika e Para”, gjithashtu edhe nga vendimi i SHBA-së muajin e kaluar për t’u bashkuar me Izraelin në bombardimin e objekteve bërthamore iraniane.
Por vendimi i udhëheqësit kinez për të mos marrë pjesë, duke dërguar në vend të tij zyrtarin e tij numër 2, Li Qiang, nuk do të thotë që Pekini ka ulur rëndësinë që i jep BRICS-it, thonë vëzhguesit, ose se është më pak e rëndësishme për përpjekjen e Pekinit për të ndërtuar grupe për të kundërbalancuar fuqinë perëndimore.
Lista e pjesëmarrjes së BRICS
Xi nuk është i vetmi kreu i shtetit që pritet të mungojë në Rio. Aleati më i ngushtë i udhëheqësit kinez në grup, Vladimir Putin i Rusisë, do të marrë pjesë vetëm nëpërmjet lidhjes video, për të njëjtën arsye pse ai u bashkua edhe me një takim të BRICS 2023 në Afrikën e Jugut nga distanca. Brazili, ashtu si Afrika e Jugut, është nënshkrues i Gjykatës Ndërkombëtare Penale dhe kështu do të ishte i detyruar të arrestonte Putinin me një akuzë gjyqësore që pretendon krime lufte në Ukrainë.
Mungesa e dy personaliteteve të rëndësishme globale lë në qendër të vëmendjes kryeministrin indian Narendra Modi, i cili do të vizitojë Brazilin si për samitin ashtu edhe për një vizitë shtetërore. Pritet që të marrë pjesë edhe presidenti i Afrikës së Jugut, Cyril Ramaphosa.
Disa anëtarë të rinj të aleancës ende nuk i kanë njoftuar planet e tyre, megjithëse Prabowo Subianto i Indonezisë pritet në Rio pasi ekonomia më e madhe e Azisë Juglindore u bashkua zyrtarisht me BRICS në fillim të këtij viti. Vendet partnere të BRICS, përfshirë disa që aspirojnë të bashkohen me grupin, gjithashtu do të dërgojnë delegacione. Mbetet e pasigurt nëse Arabia Saudite ka pranuar një ftesë për t’u bërë anëtare e plotë.
Vëzhguesit thonë se diplomacia e kohëve të fundit, pritjet e ulëta për përparime të mëdha në samitin e këtij viti dhe një fokus i shtuar në çështjet e brendshme, të gjitha me shumë gjasa kanë ndikuar në vendimin e Xi-t për të dërguar Li-në, një zëvendëskomandant të besuar.
Kina po përballet me sfida të mëdha ekonomike përballë fërkimeve tregtare me SHBA-në – dhe udhëheqësit e saj janë të zënë duke hartuar një kurs për pesë vitet përpara një takimi të rëndësishëm politik që pritet këtë vit.
Në Rio, Li ka të ngjarë të ngarkohet me avancimin e prioriteteve si forcimi i lidhjeve energjetike midis Pekinit dhe anëtarëve kryesorë eksportues të naftës të BRICS, ndërsa do të këmbëngulë për përdorimin e zgjeruar të monedhës dixhitale dhe asaj në det të hapur të Kinës për tregti brenda grupit, sipas Brian Wong, një profesor asistent në Universitetin e Hong Kongut, i cili shtoi se mungesa e Xi nuk duhet interpretuar si një përbuzje ndaj BRICS.
De-dollarizim?
I lançuar në vitin 2009 si një koalicion ekonomik i Brazilit, Rusisë, Indisë dhe Kinës përpara se Afrika e Jugut t’i bashkohej një vit më vonë, BRICS pozicionohet pak a shumë si përgjigjja e Jugut Global ndaj Grupit të Shtatë ekonomive të zhvilluara kryesore (G7).
Kjo ka marrë një rëndësi më të madhe, ndërsa vendet kanë punuar gjithnjë e më shumë për një “botë shumëpolare” ku pushteti është më i shpërndarë dhe ndërsa Pekini dhe Moska janë përpjekur të forcojnë ndikimin e tyre ndërkombëtar, krahas thellimit të tensioneve me Perëndimin.
Por përbërja e BRICS-it – një përzierje vendesh me sisteme politike dhe ekonomike shumë të ndryshme, dhe me fërkime të herëpashershme midis njëri-tjetrit – dhe zgjerimi i tij i fundit kanë tërhequr gjithashtu kritika, pasi e bëjnë grupin shumë të vështirë për të qenë efektiv.
Përpjekjet e grupit të ndryshëm për të folur me një zë të vetëm, të dallueshëm nga ai i Perëndimit, shpesh përfundojnë në pikëpamje të kundërta. Një deklaratë muajin e kaluar shprehu “shqetësim të madh” për sulmet ushtarake kundër Iranit, anëtarit të BRICS, por nuk përmendi konkretisht SHBA-në ose Izraelin, dy vendet që kryen sulmet.
Megjithatë, SHBA-të do të vëzhgojnë se si vendet flasin për një çështje që zakonisht i ka bashkuar ato: zhvendosjen e tregtisë dhe financave të tyre në monedhat kombëtare dhe larg dollarit. Një dedollarizim i tillë është veçanërisht tërheqës për vendet anëtare si Rusia dhe Irani, të cilat janë të sanksionuara rëndë nga SHBA-të.
Presidenti i SHBA-së në janar kërcënoi të vendoste “tarifa 100%” mbi vendet BRICS “në dukje armiqësore” nëse ato mbështesnin një monedhë BRICS ose një monedhë tjetër për të zëvendësuar “dollarin e fuqishëm amerikan”.
Ndërsa vendet mblidhen në Rio, vëzhguesit do të ndjekin se sa të vendosur janë udhëheqësit e tyre në promovimin e përdorimit të monedhave kombëtare në një takim të një grupi ku Kina është anëtarja kryesore, por ndikimi ekonomik global i SHBA-së është ende i madh.
